Fiskalizimi i ri: nga arka fiskale (PEF) te softueri fiskal (SEF)

Për kë është ky udhëzues

Ky udhëzues është për çdo biznes në Kosovë që lëshon kupon fiskal — dyqan, kafene, restorant, servis, sallon, market, pikë shërbimi — dhe për pronarët që kanë dëgjuar se «arkat fiskale po zëvendësohen» por nuk e dinë nëse i prek, kur i prek, dhe çfarë duhet të bëjnë sot.

Së pari, tri shkurtesa që do t'i takoni vazhdimisht. PEF është Pajisja Elektronike Fiskale — arka fiskale, printeri fiskal dhe sistemet e pikave elektronike të shitjes, pra hekuri që e keni në banak. SF është Sistemi Fiskal. SEF është Softueri Elektronik Fiskal — programi që e bën të njëjtën punë pa pajisje të dedikuar, duke e nënshkruar çdo kupon në mënyrë elektronike dhe duke ia dërguar ATK-së përmes internetit.

Baza ligjore e gjithë kësaj është Udhëzimi Administrativ (MF) Nr. 01/2026 për shfrytëzimin e Pajisjeve Elektronike Fiskale, Sistemeve Fiskale dhe Softuerëve Elektronikë Fiskalë, i nxjerrë në mbështetje të nenit 7 paragrafi 5 dhe nenit 121 të Ligjit Nr. 08/L-257 për Administrimin e Procedurave Tatimore.

1. Çfarë ndryshoi vërtet

Udhëzimi i ri shfuqizon Udhëzimin Administrativ MF-Nr. 02/2018 për shfrytëzimin e pajisjeve elektronike dhe sistemeve fiskale (neni 51 paragrafi 1). Vendimet e ATK-së për PEF dhe SF që nuk bien ndesh me të mbeten në fuqi derisa të dalin vendime të reja (neni 51 paragrafi 2).

Ndryshimi thelbësor nuk është se kuponi fiskal u bë i detyrueshëm — ai ishte. Ndryshimi është se tani ekziston një rrugë e dytë: në vend të një pajisjeje të dedikuar, kuponi mund të lëshohet nga një softuer i certifikuar që punon në kompjuter, laptop, tablet ose telefon (neni 32 paragrafi 4).

Udhëzimi hyn në fuqi në datën e publikimit në Gazetën Zyrtare (neni 52). Kjo datë ka rëndësi praktike, sepse prej saj rrjedh afati që shpjegohet më poshtë — prandaj konfirmojeni te Gazeta Zyrtare para se të llogaritni ditët.

2. Kush duhet të lëshojë kupon fiskal

Detyrimi vjen nga neni 5 dhe është më i gjerë nga sa mendojnë shumë biznese:

• Të gjithë personat që bëjnë furnizime mallrash ose shërbimesh për konsumatorin e fundit, pavarësisht mënyrës së pagesës (neni 5 paragrafi 1). Pra edhe kur paguhet me kartë ose me transfer, jo vetëm me para në dorë.
• Edhe kur furnizimi jepet falas për konsumatorin e fundit, kuponi lëshohet për qëllime tatimore (neni 5 paragrafi 2).
• Për furnizimet te personi fizik afarist, personi juridik dhe personat e tjerë — pra biznes me biznes — përdoret fatura tatimore, jo kuponi (neni 5 paragrafi 3).

Momenti i lëshimit rregullohet nga neni 6: kuponi printohet dhe jepet në momentin e pagesës; edhe për çdo pagesë të bërë para furnizimit; dhe kur malli jepet sot e paguhet më vonë me afat pagese, kuponi jepet në momentin e furnizimit, jo kur vijnë paratë.

3. Kush detyrohet me SEF — dhe kush jo

Neni 31 paragrafi 1 i përcakton të obliguarit për instalim të SEF-it:

• Tatimpaguesit e nenit 5 që ushtrojnë veprimtari në shitjen me pakicë ose në ofrimin e shërbimeve në vende apo njësi të hapura për publikun, ose çdo veprimtari tjetër të ngjashme — përfshirë ndërmarrjet publike dhe ato shoqërore.
• Institucionet publike që për shërbimet e ofruara pranojnë pagesa kesh.

Nga ky detyrim nuk obligohen (neni 31 paragrafi 5):

• Institucionet publike që paguhen vetëm përmes llogarisë bankare ose formave të tjera elektronike.
• Biznesi që furnizon vetëm biznese — ai lëshon faturë tatimore, ashtu siç e përcakton legjislacioni tatimor.

Kujdes te një kurth i njohur: nëse jeni në kategorinë e përjashtuar por njëkohësisht bëni edhe veprimtari që nuk është e përjashtuar, atëherë për atë pjesë çdo qarkullim individual duhet regjistruar në SEF (neni 31 paragrafi 6). Një depo që shet me shumicë te bizneset dhe herë pas here u shet edhe qytetarëve bie pikërisht këtu.

Ministri i Financave mund të përjashtojë me vendim të veçantë edhe kategori të tjera (neni 31 paragrafi 7).

4. Afati: dy situata, dy përgjigje krejt të ndryshme

Kjo është pjesa ku shumica e informacionit publik ngatërrohet, prandaj lexojeni me kujdes. Neni 50 — dispozitat kalimtare — i ndan bizneset në dy grupe:

• Nëse E KENI arkën fiskale (PEF/SF): nuk keni afat 60-ditor. Ministri i Financave me vendim përcakton cilët tatimpagues kalojnë dhe në cilën periudhë (neni 50 paragrafi 1). Deri atëherë pajisja juaj vazhdon të punojë — udhëzimi vetë e garanton vijimësinë e funksionimit të pajisjeve para hyrjes së tij në fuqi (neni 1 paragrafi 2).
• Nëse NUK e keni arkën fiskale dhe jeni ndër të obliguarit e nenit 8: nga data e hyrjes në fuqi nuk detyroheni më të pajiseni me PEF/SF, por detyroheni që brenda gjashtëdhjetë (60) ditëve nga ajo datë të instaloni dhe të përdorni SEF-in. Gjatë asaj periudhe kërkohet të përdorni kuponët tatimorë të fiskalizuar në ATK (neni 50 paragrafi 2).

Pra afati 60-ditor që përsëritet nëpër lajme është real, por ai nuk vlen për biznesin që tashmë ka arkë fiskale. Ai vlen për biznesin e ri ose për atë që deri tani ka punuar pa pajisje dhe tani hyn në detyrim. Ngatërrimi i këtyre dy rasteve çon ose në shpenzim të panevojshëm, ose në afat të humbur.

5. Çfarë ju duhet praktikisht për ta nisur SEF-in

Udhëzimi e përcakton rrugën në nenet 34 dhe 35. Për biznesin ajo ka katër hapa:

1. Zgjidhni një SEF të certifikuar. Zhvilluesit dhe mirëmbajtësit e softuerit aplikojnë vetë te ATK dhe regjistrohen; SEF-i i certifikuar shënohet në regjistrin elektronik të zhvilluesve (neni 35). Ju nuk aplikoni për certifikim — ju blini nga një zhvillues i certifikuar.
2. Merrni Numrin e Fiskalizimit në Sistemin Elektronik të ATK-së (neni 34 paragrafi 3.5).
3. Pajisuni me certifikatë digjitale për çdo SEF të instaluar në pikë shitjeje. Ajo gjenerohet dhe lëshohet nga ATK ose nga një autoritet tjetër përkatës (neni 34 paragrafi 1). Për çdo SEF gjenerohet edhe një çelës privat, që duhet ruajtur me nivel të lartë sigurie (neni 34 paragrafi 2).
4. Dorëzoni elektronikisht Numrin Unik Identifikues ose numrin fiskal, numrin e njësisë, numrin e POS-it, kodin e zgjidhjes softuerike dhe Numrin e Fiskalizimit (neni 34 paragrafi 3).

Vini re fjalën çdo: certifikata digjitale dhe çelësi privat janë për secilin SEF të instaluar, jo një për gjithë biznesin. Nëse keni tri pika shitjeje, keni tri komplete.

6. Çfarë bën softueri që arka nuk e bënte

Neni 32 paragrafi 2 e liston minimumin që duhet të bëjë çdo SEF: ta nënshkruajë elektronikisht çdo kupon fiskal, të identifikohet me certifikatë digjitale në sistemin e ATK-së, të vendosë lidhje të sigurt përmes HTTPS-së, të gjenerojë kuponin me Kod QR, të lidhet me printer sipas formatit të ATK-së, të përditësohet sipas nevojës, të dërgojë kërkesa në sistemin e ATK-së dhe të përkrahë shumëgjuhësinë sipas legjislacionit për gjuhët zyrtare.

Përfitimi praktik për një biznes të vogël është te paragrafi 4 i po atij neni: SEF-i mund të punojë në kompjuter, laptop, tablet ose telefon të mençur. Kjo do të thotë se një pikë e vogël shitjeje nuk ka nevojë detyrimisht të blejë pajisje të dedikuar.

7. Kur bie interneti ose prishet pajisja

Këto janë dy situata të ndryshme, me rregulla të ndryshme.

Kur ndërpritet komunikimi me ATK-në, SEF-i duhet të vazhdojë të gjenerojë kuponë dhe t'i ruajë në mënyrë të sigurt brenda vetes. Sapo lidhja rikthehet, ato të dhëna dërgohen automatikisht në Sistemin Informativ të ATK-së (neni 32 paragrafi 3). Pra shitja nuk ndalet dhe ju nuk keni veprim manual për të bërë.

Kur pajisja ndalon plotësisht së punuari, rregulli është më i rreptë (neni 45):

• Lëshoni kupon nga një bllok i veçantë i kuponëve fiskalë, i cili duhet të jetë i fiskalizuar në ATK dhe të ketë numër serik të printuar për çdo kupon, me dy kopje — origjinali për konsumatorin, kopja te ju.
• Brenda 48 orëve nga momenti kur pajisja ndaloi, duhet ta riktheni në punë ose të siguroni një pajisje të re.
• Brenda 5 ditëve pas atij afati, të gjithë kuponët e lëshuar nga blloku regjistrohen në SEF, prej ku dërgohen automatikisht te ATK.

Blloku i veçantë nuk është zgjidhje që sigurohet ditën kur prishet pajisja — ai duhet të jetë i fiskalizuar paraprakisht. Kjo është një nga ato gjëra që kushtojnë pikërisht ditën kur ju duhen.

8. Gjobat

Udhëzimi nuk vendos gjoba të vetat. Neni 49 i referohet Ligjit Nr. 08/L-257 për Administrimin e Procedurave Tatimore: për moszbatimin e dispozitave lidhur me fiskalizimin dhe lëshimin e kuponit fiskal zbatohen gjobat e atij ligji, dhe gjobat për mosinstalim, mosfurnizim e mosmirëmbajtje të PEF/SF zbatohen përshtatshmërisht edhe për SEF-in.

Ruajtja e kuponëve të lëshuar bëhet gjithashtu sipas atij ligji (neni 46).

Çfarë të bëni tani

Renditur sipas asaj që ka rëndësi:

1. Përcaktoni në cilin grup bini. Keni arkë fiskale apo jo? Kjo e vetme e ndryshon krejt afatin që ju takon.
2. Nëse jeni pa pajisje dhe hyni në detyrim, mos blini arkë fiskale — udhëzimi shprehimisht ju liron nga ai detyrim dhe ju drejton te SEF-i brenda 60 ditësh.
3. Nëse e keni pajisjen, mos e ndërroni me nxitim. Prisni vendimin e Ministrit që përcakton kush kalon dhe kur.
4. Nëse punoni vetëm me biznese, kontrolloni nëse vërtet nuk keni asnjë shitje te konsumatori i fundit. Përjashtimi bie sapo të keni edhe një.

Nëse nuk jeni i sigurt se ku bie biznesi juaj, ose keni disa pika shitjeje me veprimtari të përziera, na shkruani para se të blini diçka. Kjo është pikërisht lloji i vendimi ku një telefonatë kursen më shumë se sa kushton.

Pyetje të shpeshta për fiskalizimin dhe SEF-in