Çfarë është mbajtja në burim — dhe pse ju prek juve
Mbajtja në burim do të thotë se paguesi, jo marrësi, e ndal tatimin në momentin e pagesës dhe ia dorëzon ATK-së. Kur biznesi juaj paguan pagë, qira për lokalin, honorar për një angazhim apo faturë të një shërbimi nga jashtë, ligji ju bën juve arkëtar të tatimit — dhe përgjegjësia për ndalimin dhe dorëzimin është e juaja, jo e atij që e merr pagesën.
Pikërisht këtu qëndron rreziku praktik: nëse e paguani qiranë të plotë pa e ndalur tatimin, detyrimi ndaj ATK-së mbetet te ju, dhe rimarrja e shumës nga qiradhënësi bëhet problem juaji privat. Prandaj kjo temë meriton një hartë të qartë.
Harta e plotë — nenet 37–41 në një tabelë
| Çfarë paguani | Norma | Baza ligjore | Kur paguhet tatimi |
|---|---|---|---|
| Paga te punëdhënësi kryesor | 0% / 8% / 10% me shkallë | neni 38.2 | deri më 15 të muajit pasues |
| Paga te punëdhënësi sekondar | 10% pa shkallë | neni 38.3 | deri më 15 të muajit pasues |
| Kontrata mbi vepër, honoraret | 10% | neni 38.1 dhe 38.3 | deri më 15 të muajit pasues |
| Qiraja, kur qiramarrësi është biznes | 9% e brutos | neni 39.4 | deri më 15 të muajit pasues |
| Interesi dhe të drejtat pronësore | 10% | neni 39.1 | brenda 15 ditësh pas muajit |
| Bujqit, fermerët, grumbulluesit | 3% e pagesës bruto | neni 40.1 | brenda 15 ditësh pas muajit |
| Jorezidentët — shërbime në Kosovë | 5% e kompensimit bruto | neni 41.3 | brenda 15 ditësh pas muajit |
Të gjitha referencat janë nga Ligji Nr. 05/L-028 për Tatimin në të Ardhurat Personale, Kapitulli IX. Tekstin zyrtar e keni te legjislacioni.
Pagat: kryesori me shkallë, sekondari me 10%
Punëdhënësi kryesor e ndal tatimin sipas shkallëve mujore — 0% deri 250 €, 8% për 250–450 €, 10% mbi 450 € — mbi bazën që mbetet pas kontributit pensional 5% (neni 38.2). Punëdhënësi që nuk është kryesori nuk i zbaton fare shkallët: ndal 10% të pagës së tatueshme (neni 38.3). Me të njëjtën pagë bruto 500 €, dallimi është 29 € në muaj — provojeni te kalkulatori i pagave, që e ka rastin sekondar të ndërtuar brenda.
Deklarimi bëhet me formularët WM dhe CM përmes sistemit EDI, deri më 15 të muajit pasues.
Kontratat mbi vepër dhe honoraret
Neni 38.1 i fut shprehimisht në mbajtjen në burim edhe pagesat për kontratat mbi vepër, për shërbimet profesionale, teknike, të menaxhimit e financiare ndaj personave fizikë joafaristë, dhe për shfaqjet e artistëve e sportistëve. Meqë paguesi i një honorari nuk është punëdhënësi kryesor i personit, zbatohet norma e vetme 10% e nenit 38.3.
Dallimi praktik nga paga: te kontrata mbi vepër nuk ka marrëdhënie punësimi, prandaj kontributet pensionale nuk ndalen — legjislacioni për kontributet lidhet me punësimin. Kufiri mes «kontratës mbi vepër» dhe «punësimit të fshehur» është çështje e përmbajtjes së marrëdhënies, jo e titullit të kontratës — dhe aty gabimet dalin shtrenjtë në kontroll. Nëse keni dilemë për një angazhim konkret, pyetni para se të nënshkruani.
Qiraja: 9% që e ndal qiramarrësi biznes
Kur lokalin e merr me qira një biznes, ai ndal 9% të qirasë bruto në momentin e pagesës dhe e dorëzon deri më 15 të muajit pasues (neni 39.4). Qiradhënësi e merr qiranë neto dhe nuk deklaron gjë për të — tatimin e ka dorëzuar qiramarrësi. Kur qiramarrësi është person fizik joafarist, ndalje s'ka: qiradhënësi vetëdeklaron, me zbritjen 10% të njohur si shpenzim. Të dyja rrugët i llogarit kalkulatori i qirasë.
Interesi dhe të drejtat pronësore: 10%
Kush u paguan personave fizikë interes ose të drejta pronësore — honorare autoriale, licenca, pronësi intelektuale — ndal 10% në kohën e pagesës (neni 39.1). Përjashtim i qartë: interesi i kredive nga institucionet financiare të licencuara nga BQK-ja nuk i nënshtrohet ndaljes (neni 39.2) — pra banka nuk ju ndal gjë mbi kredinë tuaj.
Kategoritë e veçanta: 3% për bujqit dhe grumbulluesit
Norma më pak e njohur e gjithë kapitullit: kush blen nga bujqit, fermerët, grumbulluesit e materialeve ricikluese, frutave të malit e bimëve mjekuese — persona fizikë joafaristë — ndal vetëm 3% të pagesës bruto në momentin e pagesës (neni 40.1). Kjo prek grumbulluesit, pikat e riciklimit dhe përpunuesit e produkteve bujqësore, dhe shpesh zbulohet vetëm në kontroll, kur ndalja s'është bërë kurrë.
Jorezidentët: 5%, dhe ky tatim është përfundimtar
Dy raste mbulon neni 41: zbavitësit — artistët, muzikantët, sportistët — për veprimtarinë e ushtruar në Kosovë (41.1), dhe çdo person a entitet jorezident që merr të ardhura nga shërbime të kryera në Kosovë për persona a entitete të Kosovës, për sa kohë nuk ka njësi të përhershme këtu (41.2). Norma është 5% e kompensimit bruto (41.3).
Dy veçori që duhen ditur: e para, kjo ndalje është tatim përfundimtar — marrësi jorezident nuk dorëzon deklaratë në ATK (neni 41.4). E dyta, paguesi dorëzon edhe një pasqyrë barazimi vjetore deri më 1 mars të vitit pasues (neni 41.6). Dhe kujdes: marrëveshjet për shmangien e tatimit të dyfishtë mund ta ndryshojnë trajtimin — kontrolli bëhet rast për rast, para pagesës, jo pas saj.
Formularët: WM për pagat, WR për pjesën tjetër
Pagat dhe kontributet deklarohen me WM dhe CM. Interesi, të drejtat pronësore, qiraja, fitoret në lotari dhe pagesat për jorezidentët deklarohen me formularin WR — vetëm elektronikisht përmes EDI-t, ku ngarkohet lista e personave dhe deklarata plotësohet nga vetë sistemi. Nga janari 2025 listës i është shtuar kolona «Country», që marrëveshjet tatimore ndërkombëtare të zbatohen pa formularë të veçantë për secilin shtet.
Certifikatat: deri më 1 mars
Kush ndal tatim në burim, i jep marrësit një certifikatë të tatimit të mbajtur deri më 1 mars të vitit pasues (nenet 38.6, 39.5, 40.3, 41.5). Për marrësin ajo certifikatë është prova e vetme që tatimi i tij është paguar — mos e trajtoni si formalitet.
Gabimet që i shohim më shpesh
- Qiraja paguhet e plotë, pa ndalje. Detyrimi mbetet te qiramarrësi; rimarrja nga qiradhënësi bëhet konflikt privat.
- Fatura e jorezidentit trajtohet si furnitor i thjeshtë. Shërbimi i kryer në Kosovë pa njësi të përhershme kërkon ndaljen 5% — dhe ajo është tatim përfundimtar, jo paradhënie.
- Honorari trajtohet si pagë e zakonshme — ose anasjelltas, punësimi i vërtetë fshihet si kontratë mbi vepër. Të dyja drejtimet kanë pasoja.
- Blerjet nga bujqit pa ndaljen 3% — norma më e harruar e kapitullit.
- Certifikatat nuk lëshohen kurrë — derisa marrësit i duhen për kredinë a deklaratën e vet, dhe kërkon tri vite prapa.
Mbajtjen në burim për klientët tanë e mbulon shërbimi i kontabilitetit — përfshirë deklarimet WM, CM e WR dhe certifikatat vjetore.