Çfarë do të thotë «bruto bruto»
Termi nuk gjendet në asnjë ligj — është konventë e buxheteve me donatorë, po aq e ngulitur sa të ishte ligj. Te një pagë e zakonshme, punëdhënësi e shton kontributin e vet 5% përmbi bruton: kosto e tij është bruto + 5%. Te projektet me grant kjo nuk ndodh: donatori cakton një linjë të vetme buxheti për pagën, dhe granti nuk jep asnjë cent përmbi të. Ajo linjë deklarohet si paga bruto, dhe prej saj zbriten të gjitha: kontributi i punëtorit, tatimi, dhe edhe kontributi i punëdhënësit.
Rezultati: nga e njëjta shifër «500 €», punëtori i një kontrate të zakonshme dhe i angazhuari i një projekti me grant marrin shuma të ndryshme në bankë. Kjo është pika ku lindin keqkuptimet mes organizatës, të angazhuarit dhe donatorit — dhe arsyeja pse ky udhëzues ekziston.
Llogaria, hap pas hapi
Me bruto bruto 500 €:
| Hapi | Shuma |
|---|---|
| Bruto bruto — linja e buxhetit, deklarohet si bruto | 500,00 € |
| − Kontributi pensional i punëtorit (5%) | 25,00 € |
| − Tatimi në pagë (mbi bazën 475 €, me shkallët 0/8/10%) | 18,50 € |
| − Kontributi pensional i punëdhënësit (5%) | 25,00 € |
| Neto në llogarinë bankare | 431,50 € |
Krahasojeni me pagën e zakonshme bruto 500 €: aty punëtori merr 456,50 € dhe punëdhënësi shton 25 € nga buxheti i vet. Dallimi në bankë është pikërisht ai kontribut i punëdhënësit — 25 € — që te granti del nga e njëjta linjë, jo përmbi të.
Trusti dhe ATK-ja marrin të njëjtat shuma në të dyja rastet: 50 € kontribute gjithsej dhe 18,50 € tatim. Ajo që ndryshon është vetëm kush e mban barrën e kontributit të punëdhënësit — buxheti i organizatës apo linja e grantit.
Nga cilado anë të niseni, llogaria mbyllet
Në praktikë pyetja vjen nga të dy drejtimet. Herë e dini linjën e buxhetit dhe doni të dini sa i mbërrin të angazhuarit: 500 € bruto bruto → 431,50 € në bankë. Herë e dini shumën që i keni premtuar personit dhe ju duhet shifra për buxhetin e projektit: 431,50 € në bankë → 500 € bruto bruto. Kalkulatori ynë i pagave e ka modin «Bruto bruto» me të dy drejtimet — shkruani atë që dini, dhe del tjetra.
Kur i angazhuari ka punë tjetër: sekondari me 10%
Rasti klasik në projekte: eksperti punon diku me kontratë të rregullt dhe angazhohet në projekt si punë e dytë. Atëherë organizata e projektit nuk është punëdhënësi kryesor dhe tatimin e ndal me normën e vetme 10%, pa shkallët progresive — sipas nenit 38.3 të Ligjit Nr. 05/L-028. Me bruto bruto 500 €: 25 € punëtori, 47,50 € tatimi, 25 € punëdhënësi — në bankë mbërrijnë 402,50 €. Kalkulatori e ka edhe këtë si kuti të veçantë.
Kontrata e punës apo kontrata mbi vepër
Gjithçka më lart vlen për marrëdhënie punësimi — kontratë pune, listëpagesë, kontribute. Por shumë angazhime projektesh lidhen si kontrata mbi vepër, dhe aty llogaria është krejt tjetër: tatimi ndalet me 10% (neni 38.1 dhe 38.3), ndërsa kontribute pensionale nuk ka fare, sepse nuk ka marrëdhënie punësimi. Pra «bruto bruto» si koncept as nuk ekziston aty — nga pagesa bruto zbritet vetëm tatimi.
Cila formë i takon një angazhimi konkret nuk zgjidhet me dëshirë, po me përmbajtjen e marrëdhënies: orari, mbikëqyrja, mjetet e punës, ekskluziviteti. Një punësim i vërtetë i veshur si kontratë mbi vepër është gjetja e parë e çdo kontrolli serioz. Hollësitë e ndaljeve për të gjitha llojet e pagesave i kemi te udhëzuesi i mbajtjes në burim.
Tri gabimet që i shohim në projekte
- Buxhetohet «paga» pa e thënë cila. Donatori lexon 500 dhe kupton koston totale; i angazhuari lexon 500 dhe kupton bruton e vet — dallimi zbulohet me pagesën e parë, kur është vonë. Në buxhet dhe në kontratë shkruani shprehimisht: bruto bruto, bruto apo neto në bankë.
- Kontributi i punëdhënësit harrohet fare në buxhet. Atëherë ose paga e premtuar s'del dot, ose organizata e mbulon nga fondet e veta — që te grantet e dedikuara shpesh as nuk lejohet.
- Statusi kryesor/sekondar nuk verifikohet. Nëse i angazhuari ka punëdhënës kryesor diku tjetër, tatimi është 10% i sheshtë — dhe neto që i premtuat me shkallët progresive nuk del.
Çfarë deklarohet dhe ku
Paga e subvencionuar deklarohet si çdo pagë: listëpagesa me formularët WM dhe CM përmes EDI-t, deri më 15 të muajit pasues. Për donatorin, raportimi ndjek kontratën e grantit — dhe auditimi i projektit kërkon që listëpagesa, kontrata dhe linja e buxhetit të flasin të njëjtën gjuhë. Pikërisht aty ndihmon që konventa të jetë shkruar saktë që në fillim.
Kontabilitetin e OJQ-ve dhe të projekteve me donatorë — raportimin sipas projektit, shpenzimet e pranueshme dhe përgatitjen për auditimin e projektit — e mbulon shërbimi ynë i kontabilitetit.